Sinhala: HORDI Crop – Cucumber

HORDI - LOGO

පිපිඤ්ඤා

Cucumis sativus

පිපිඤ්ඤා යනු පිසීමේ හෝ සලාද වර්ගයක් ලෙස ජනප්‍රිය එළවළු වර්ගයකි

නිකුත් කරන ලද ප්‍රභේද

දේශගුණික අවශ්‍යතා / වගාවට සුදුසු ප්‍රදේශ

තෙත් කලාපයේ වසර පුරාම ද වියළි කලාපයේ මහ කන්නයේදී ද වගාකළ හැකිය. මෙම භෝගය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1000 පමණ උස් වූ ප්‍රදේශ දක්වා වගාකළ හැකිය. උෂ්ණ පරිසර තත්ත්ව ප්‍රිය කරන භෝගයකි. භෝගයේ වර්ධනය සාර්ථක වීම සඳහා පැවතිය යුතු ප්‍රශස්ථ උෂ්ණත්වය සෙන්ටිග්‍රේඞ් අංශක 30 ක් පමණ වේ.

පස

විවිධ ආකාරයේ පස් වර්ග පවතින ඉඩම්වල පිපිඤ්ඤා වගාකළ හැකිය. කාබනික ද්‍රව්‍ය මැනවින් අඩංගු හොඳින් ජලවහනය වන පස වගාව සඳහා වඩා සුදුසුය. පසෙහි දිගු කාලයක් ජලය රඳා පැවතීමේ තත්ත්වයට බෝගය ඉතා සංවේදීය. සුදුසු පී.එච්. අගය 5.5-7.5 වේ.

බීජ අවශ්‍යතාවය

හෙක්ටයාරයකට කිලෝග්‍රෑම් 1 කි.

තවාන් කළමනාකරණය

සෘජු රෝපණය නිසා තවාන් පාලනයක්  අවශ්‍ය නොවේ

බිම් සැකසීම

ඉඩමේ වල්පැළ ඉවත්කර සෙන්ටිමීටර් 30 x 30 x 30 ප්‍රමාණයේ වළවල් නියමිත පරතරයට සකසන්න.

පැළ සිටුවීම

සෘජු රෝපණය

පරතරය

තනි වගාවක් සඳහා මීටර් 1 ං මීටර් 1 පරතරය ප්‍රමාණවත්ය. බණ්ඩක්කා සමඟ මිශ්‍ර වගාවක් ලෙස ද පිපිඤ්ඤා වගාකළ හැකිය. එවිට ලබාදිය යුතු පරතරය මීටර් 1.2 ං මීටර් 0.9 (සෙන්ටිමීටර් 120 ං 90) කි. මෙහිදී එකම වළෙහි භෝග දෙකටම අයත් බීජ සිටුවන්න.

පොහොර

යෙදිය යුතු කාලය

යුරියා

කි.ග්‍රෑම්./ හෙක්

ත්‍රිත්ව සුපර් පොස්පේට්

කි.ග්‍රෑම්./ හෙක්

මියුරියේට් ඔෆ් පොටෑෂ්

කි.ග්‍රෑම්./ හෙක්

මුලික පොහොර

75

200

60

මතු පිට පොහොර (සති 04 කට පසු)

75

60

මතු පිට පොහොර (සති 05 කට පසු)

75

60

ජල සම්පාදනය

භෝගයට අනවශ්‍ය පරිදි ජලය සැපයීම සුදුසු නැත. පසෙහි තෙතමනය වැඩි වූ විට වැල් හා ගෙඩි කුණුවී යා හැකිය. එනිසා වගාව යටවන පරදි ජලය හැරවීම නොකරන්න.

වල් පැළෑටි පාලනය

බෝගය විසින් පොළව ආවරණය කර වැඩෙන තෙක් වගාවේ වල් පැළ පාලනය කිරීම පිළිබඳව සැලකිලිමත් වන්න. පිදුරු හෝ වියළි තණකොළ වැනි වසුන් යෙදීමෙන් ද වල් පැළවල වර්ධනය පාලනය කරගත හැකිය.

අස්වනු නෙළීම

ගෙඩි කහ පැහැවී ඇතිවිට නෙලාගන්න. පිහියක් වැනි ආයුධයකින් ගෙඩියේ නටුව කපාගන්න. වැල්වල පාර්ශ්වික ශාඛා සියල්ල වැඩීමට ඉඩ හැරියවිට හටගන්නා ගෙඩි, ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවේ. අස්වනු නෙළන වාර ගණන වැඩිකළ විට වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගත හැකිය.

අස්වැන්න

OP ප්‍රභේද – හෙක්ටයාරයකට ටොන් 15-20 කි

Hybrid ප්‍රභේද- හෙක්ටයාරයකට ටොන් 25-30 කි

 

පළිබෝධ කළමනාකරණය

මිලිමීටර්  5 ක් පමණ ශරීරයක් සහිත කණාමැදිරියකු වැනි දිගටි කුරුමිණියකි. තැඹිලි , දුඹුරු, හා කළු වර්ණ සහිත විශේෂ ඇත.විශේෂයෙන්ම පැළ වගාවන්හි පත්‍ර සිදුරු ලෙස කා දමා විශාල හානියක් සිදු කරයි. හොදින් වර්ධනය වූ ශාක වලට ආර්ථිකව හානි කරන්නේ ඉතා අඩුවෙනි. කීට අවස්තාව පසේ සිටින අතර වගාවේ පැළවල මුල් ආහාරයට ගෙන හානි කරයි.

පැරණි බෝග ශේෂ විනාශ කිරීම , වරින් වර නව වගාවන් ඇරඹීම , වගාවන් ආරම්භයේදීම මීටර් 02 ක් පමණ ආවරණය කිරීම , ස්වභාවික සතුරන් රැකගැනීම, හානිය ආරම්භයේ  සිටම මෙම කුරුමිණියන් භෞතිකව විනාශ කිරීම, අත්‍යවශ්‍ය වුවහොත් පමණක් නිර්දේශ පරිදි කෘමිනාශක භාවිතය මේ සදහා කල යුතුය

මේ සඳහා නිර්දේශිත කෘමිනාශක

කෘමිනාශකය

දියකළ යුතු ප්‍රමාණය

     දින 10 කට වරක් කුඩා පැළ අවධියේ

ක්ලෝරැන්තැනිල්ප්‍රෝරෝල් 185g/1SC

මිලිලීටර් 32/ ජලය ලීටර් 16

ස්පිනෝසාඩ් 25g/ 1 SP

මිලිලීටර් 16/ ජලය ලීටර් 16

     ලොකු වැල් සඳහා දින 14 ට වරක්

තයෝසයික්ලාම් 50% SP

ග්‍රෑම් 25/ ජලය ලීටර් 10

 මිලිමීටර් 4 ක් පමණ දිගය. අර්ධ ගෝලාකාර හැඩති දුඹුරු පැහැති සහ කළු තිත් සහිත කුරුමිණියෙකි. කීටයා කහ පැහැතිය , සිරුරෙහි කටු සහිත බවක් ඇත. කුරුමිණිය සහ කීටයා පත්‍ර සූරා කයි. බිත්තර ලා කහ පාටය, දිගටි හැඩයකි.20-40 ක පමණ පොකුරක් ලෙස පත්‍ර මත අලවා තබයි.

හානිය දුටු විගස නිවැරදිව හදුනාගෙන කුරුමිණියා, කීටයා සහ පිලවා එකතු කර විනාශ කරන්න. පැරණි වගා ශේෂ අස්වනු නෙලීම අවසන් වූ වහාම උගුල්ලා, විනාශ කරන්න , නව වගාව මීටර් ½ ක් පමණ උසට ආවරණය කරන්න

මිලිමීටර් 8ක් පමණ දිග දුඹුරු පැහැති මැස්සෙකි, පියාපත්වල කළු ලප දෙකක් ඇත. කරවිල කුලයේ ලපටි ගෙඩිවල පොත්ත සිදුරු කර, දිගටි, ක්‍රීම් සුදු, බිත්තර 6-12 ක් පමණ දමයි. එයින් පිට වන සුදු පැහැති , පාද රහිත ඉහදයින් ගෙඩියේ මදය ආහාරයට ගන්නා නිසා ගෙඩියේ මදය කුණු වේ. ගෙඩි අක්‍රමවත් හැඩති වේ. වැඩුණු කීටයින් පසෙහි කෝෂ ගත වී නැවත මැස්සන් බවට පත්වේ. ජීවන චක්‍රය මාසයක් පමණ වන අතර වසරකට පරම්පරා 10ක් පමණ ඇති වේ. බොහෝ  වේගයෙන් මැස්සා දුර පියාඹන නිසාත් ඉක්මනින් බෝවන නිසාත් විශාල අස්වනු හානියක් කරයි. එමෙන්ම හානි වූ ගෙඩි ප්‍රවාහනයෙන්ද , හානිය සහිත වගාවන් පවත්වා ගැනීමේදී මෙය තව දුරටත් වර්ධනය වේ. පාලනය  සදහා සෑම විටම මෙම කීටයන් සහිත ගෙඩි විනාශ කිරීම, පැරණි වගාවන් අස්වනු නෙලිමෙන් පසුව උගුල්ලා විනාශ කිරීම, නව වගාවන් මීටර් 02 ක් පමණ උසට ආවරණය කිරීම, පස ගැඹුරට සී-සෑම, කියූලියෝර් නමැති පෙරමෝනය අඩංගු ඉල් මැස්සා සදහාම වන උගුල දිගු කාලීනව වගා බිමේ සවිකර පිරිමි මැස්සන් විනාශ කිරීම, ගෙඩි ලපටි අවස්ථාවේදීම පොලිතින් හෝ කඩදාසි මගින් ආවරණය , වගාවේ මල් පිපිම ආරම්භ වූ විට නිර්දේශිත කෘමිනාශක මිශ්‍ර කරන ලද ප්‍රෝටීන ඇම, උදයවරුවේ මීටර් 3-4 ක පමණ පරතරය සහිතව වගාවේ  තැනින් තැනට පත්‍ර යටි පැත්ත තෙමෙන ලෙස දින 7 කට වරක් ඉසින්න, නැතහොත් උගුලක්  ලෙස මැස්සන්ට ඇම ආලේපකර එල්ලා තැබිය හැකිය.

ඇසට පෙනෙන නොපෙනෙන තරම් කුඩා තැඹිලි /රතු පැහැති ගෝලාකාර හැඩති සතුන්ය. පත්‍ර මතුපිට සූරා යුෂය  ආහාරයට ගනී. උෂ්ණ හා වියළි විට හානිය වැඩි වේ. යුෂය  උරාබීම නිසා පත්‍ර වල කොළ පැහැය අඩුවී පහසුවෙන් කැඩෙන සුළු ස්වභාවයකට පත්වේ. පැරණි බෝග ශේෂ නව වගාවන්ට පෙර විනාශ කිරීම , සවස් කාලයේදී වගාවට ජලය ඉසීම. නිර්දේශිත මයිටා නාශක ඉසීම මෙම හානිය පාලනය කිරීමට උපකාරී වේ.

මිලිමීටර් 1ක් පමණ දිග , සුදු පැහැති, පියැඹියහැකි කෘමියෙකි. පණුවා පැතලි කොළ/දුඹුරු කොරපොත්තක් වැනිය. ශාක පත්‍ර විද යුෂය උරාබොයි.වෛරස් රෝග වාහකයෙකි. පැරණි වගා ශේෂ නව වගාව ඇරඹීමට පෙර උගුල්ලා විනාශ කිරීම , වගාව ආවරණය කිරීම , නිර්දේශිත පරිදි පොහොර භාවිතය , සවස් කාලයේදී ජලය ඉසීම හා නිර්දේශිත පරිදි කෘමිනාශක භාවිතයෙන් මෙම හානිය පාලනය  වේ.

මිලිමීටර් 1-2 ක් පමණ දිග කහ / කොළ/ දුඹුරු/ කළු පැහැතිය. මෘදු හා දිගටි / ගෝලාකාර ශරීර සහිත රංචු ලෙස ලපටි ශාක කොටස් මත නිසොල්මන්ව ජීවත්වේ . ශාක පටක විද යුෂය උරාබොයි, සීනි සහිත උකු ද්‍රාවණයක් සිරුරේ අපර කොටසේ ඇති ග්‍රන්ථි වලින් පිටකරයි. වෛරස් රෝග වාහකයින්ය.

පාලනය සදහා පැරණි බෝග ශේෂ විනාශ කිරීම , වගාව ආවරණය කිරීම නිර්දේශිත පරිදි පොහොර භාවිතය , හානියේ මුල් අවස්ථාවේදී අතින් හෝ බුරුසුවක් වැනි දෙයකින් පිසදා දැමීම , සවස් කල ජලය ඉසීම හා නිර්දේශිත පරිදි කෘමිනාශක ඉසීම සුදුසුය. කුඩිත්තන් ආහාරයට ගන්නා ඉඹි කුරුමිණියන්  මැසි කීටයින් වැනි සතුන් මෙන්ම පරපෝෂිත දෙබරුන්ද ස්වභාවික පරිසර තත්ත්වය යටතේ කුඩිත්තන් පාලනයට උපකාරී වේ.

රෝග කළමනාකරණය

මෙහි විස්තරය සැකසෙමින් පවතී…
එතෙක් රෝග පාලනය පිලිබඳ ඉංග්‍රීසි බසින් ඇති වෙබ් පිටුව වෙත පහත සබැදිය මගින් යොමු වන්න

  • Fungal diseases

Causal organism: Podosphaera xanthii

Symptoms:

  • First appears as pale yellow spots on older leaves
  • These spots enlarge as the white, fluffy mycelium grows over leaves surfaces
  • Severely attacked leaves become brown and shrivelled and defoliation may occur

Management:

  • Use recommended fungicides at initial stage of disease development (Refer: Pesticide recommendation DOA, 2019)
  • Distraction of infected plant debris after harvest

 Causal organism: Pseudoperonospora cubensis 

Symptoms:

  • Angular yellow spots that are limited by the leaf veins on the upper surface of the leaves.
  • Leaves become chlorotic and finally necrotic and host plant cells die

Management:

  • Use recommended fungicides at initial stage of disease development (Refer: Pesticide recommendation DOA, 2019)
  • Distraction of infected plant debris after harvest

Causal organisms:  Sclerotium spp., Fusarium spp.

Symptoms:

  • Initially the plants show temporary wilting symptoms
  • The leaves yellowing, loose turgidity and show drooping
  • Eventually, the plant dies.
  • Vascular bundles in the collar region become yellow or brown.

Management:

  • Destroy infected plants with soil
  • Improved drainage
  • Use recommended fungicides at initial stage of disease development (Refer: Pesticide recommendation DOA, 2019)

Causal organisms: Didymella bryoniae

Symptoms:

  • Lesions on leaves and fruit usually begin as spreading water-soaked areas
  • The former these may have a chlorotic halo, become light brown and irregular in outline
  • Dark cracked sunken lesions on fruit
  • Plant collapse where sunken, girdling cankers
  • Spots on stems often elongate into streaks and gummy exudates may occur from cracks
  • Dark brown to black fruiting bodies (pycnidia) can be seen on fruit, stem, or leaf

Management:

  • Crop debris should be ploughed deeply immediately after harvest to reduce fungus survival
  • Use recommended fungicides at initial stage of disease development (Refer: Pesticide recommendation DOA, 2019)
  • Bacterial diseases

Causal organism: Ralstonia solanacearum

Symptoms:

  • Sudden drooping of leaves
  • Whole plant finally wilts
  • Leaves become brown, dry
  • Vascular discoloration (Brown)
  • Permanent wilting

Spreading of pathogen by;

  • Infected soil,  water, plant debris, Nematodes and insects ,pruning, Weeds as host plants

Disease Diagnosis: slimy viscous Bacterial ooze comes out from cut end of affected parts when immersing in clear water. 

Management:

  • Destroy infected plants with soil
  • Crop rotation with non- susceptible crops (okra , maize)
  • Mixed cropping with cruciferae crops
  • Avoid movement of equipment from infected fields to non- infected fields
  • Viral diseases

Transmitted by white fly (Bemicia tabaci)

Symptoms:

  • upward curling, shortening, and distortion of leaves
  • Plant stunted and fruits deformed.
Transmitted by aphids Symptoms:
  • Mosaic and mottling of leaves
  • leaf distortion
  • Malformation of fruits and reduction in fruit size
  • In severe infections, oily patches on the fruit surface

Transmission: Seed borne, through sap

Symptoms:

  • Green mottle, leaf deformation
  • Green spot on fruits, turn bright yellow and decaying fruit
  • fruit malformation.

Symptoms:

  • Stunting, yellowing, necrosis (occasionally), mosaic, leaf deformations (blisters, shoe stringing)
  • Fruit discolorations and deformations
  • Pytoplasma Disease
Disease symptoms Smaller, thickened and yellowish green leaves Shortened internodes and stunting of  plants Witch’s broom symptom Greening of flowers Disease Transmission Through leaf hoppers Through infected seeds Disease control Remove infected plants Control vectors (leaf hoppers) using a recommended insecticide