පසු අස්වනු තාක්ෂණය

උසස් ප්‍රමීතියෙන් යුත් නිෂ්්පාදනයක් ලබා ගැනීම සදහා ඉහල තත්්වයෙන් යුත් පෙර අස්වනු සාධක පාලනය කර ගත යුතූය. මෙසේ නෙලා ගත් නිෂ්පාදන පාරිභෝගිකයා අතට පත්වන තෙක් අනුගමනය කලයුතූ ක්‍රියාවලිය පසු අස්වනු තාක්‍ෂණය වන අතර මේ කාලයේදී ප්‍රමාණාත්මකව හා ගූණාත්මකව සිදුවන අස්වැන්නේ අඩුවීම/හානිවීම පසු අස්වනු හානිය ලෙස හැඳින්වේ.

එළවළු පළතූරු මිල සාපේක්‍ෂව ගොවියාගේ සිට පාරිබෝගිකයා අතට පත්වනවිට ඉතා ඉහල නැගීමක් දැකිය හැක්කේ අතරමැදි වෙළෙඳුන්ගේ බලපෑමෙන් මෙන්ම පසු අස්වනු හානියද හේතූවෙනි. පාරම්පරිකව ශ්‍රි ලාංකික අප එළවළු අඩු ප්‍රමාණයක් සහ බත් වැඩි ප්‍රමාණයක් ආහාරයට ගැනීමේ පරිභෝජන රටාවකට හුරුවී ඇති අතර එළවළු පළතූරු මිල ඉහලවීමද හේතූවෙන් සෞඛ්‍යමත් ජීවිතයකට ග්‍රැම් 200 ක් දිනකට පරිබෝජනය ගතයුතූ වන නිර්දේශයට ඉතා පහල මට්ටමක අපගේ දෛනික පරිභෝජනය සීමාවී තිබේ.

පසු අස්වනු තාක්‍ෂණික ක්‍රියාදාමය නිවැරදිව අනුගමනය කිරීමෙන් පසු අස්වනු හානි අඩුකරගත හැකිවන අතරම වෙළදපොල තූල උසස්තත්වයේ නිෂ්්පාදනයක්් පවත්්වා ගැනීමටද හැකිවේ.

අස්වනු නෙලීම

1.සුදුසු මේරිමේඅවස්ථාවේදි නෙලිම - වෙළදපොල,දුර සහ අවසාන නිෂ්පාදනය අනුව

වාණිජ මේරීමේ අවස්ථාව හා භෞතික මේරීමේ අවස්ථාව ලෙස අවස්්ථා 02 කි.

  1. යාන්ත්‍රක හානි මඟ හැරීම - කෙකි, කතූරු, පුහුණු ශ්‍රමිකයන් ආදිය භාවිතා කිරීම,නටුව තිබෙන ලෙස නෙලීම.

3.මේරිමේ දර්ශක භාවිතය- දිග, බර, ආමිලිකතාවය ,පී.එචි අගය, වර්ණය හැඩය ආදිය සැළකිල්ලට ගනී.

4.උදය/ සවස් කාලය තූල නෙලීම - හානි අවම කර ගැනීම සඳහා

පිරිසිදුකිරීම,ශ්‍රේණිගත කිරීම හා ඇසිරීම.

- වර්ණය,මේරීම් ප්‍රමාණය, තැලුනු, ලෙඩ රෝග සෑදී තිබීම අනුව වෙන් කිරීම.

- විශාලත්වය අනුව වෙන් කිරීම.

- පසෙන් ගලවා ගත් බෝග පිරිසිදු ජලයෙන් සෝදා වියලීම.

- අනෙක් බෝගවියලා ගැනීම (පිසදැමීම හැකිනම්)

- පිරිසිදු ශක්තිමත් බදුන්වල ඇසිරිම(ලී/ ප්ලාස්ටික් කූඩ)

ප්‍රවාහනය සහ ගබඩා කිරීම

- සීරීම්, පළුදුවීම් නොවන ලෙස ඇසිරීම හා අසුරනලද බදුන් ප්‍රවේශමෙන් පැටවීම සහ බෑම සිදුකල යුතූය.

- එළවළු, පළතූරු එකට ඇසිරීම සිදු නොකල යුතූය.

- නියමිත ප්‍රමාණයට ඇසිරීම.

- අඩු උෂ්ණත්වය සහ අදාල සාපේක්‍ෂ ආර්ද්‍රතාවය ලබාදීම.

- ප්‍රවාහනය සහ ගබඩා කිරීමෙීදී බිත්ති වියලිව හා වාතාශ්‍රය සහිත වීම.

-

වෙළදපොළ

- හිරුඑළියේ ගොඩගසා තැබීමෙන් වැලකිය යුතූය.

- අදාල උෂ්ණත්වය හා වාතාශ්‍රය ලබාදීම ඉතා සුදුසුය.

- දුවිලි, දුම, සහිත පරිසරය මගින් හානිවීම වේගවත් වෙයි.

ඇසුරුමි මධ්‍යස්ථානය ( Packing house)

- තේරීම, පිරිසිදුකිරීම, ඇසිරීම කරනු ලබන ස්ථානයයි.

- වෙළදපොළ සදහා අවශ්‍යය ප්‍රමාණවලින් ඉදිරිපත් කිරීම.

නිෂ්්පාදන සදහා සුදුසු පරිසර තත්ව - උෂ්ණත්වය, සාපේක්‍ෂ ආර්ද්‍රතාවය, වියලිබිම/ බිත්තිසහිත හොදින් වාතාශ්‍රය පැවතීම.

අපනයනය සදහා සැකසීම.

- තැලීම්, පොඩිවීම් නොවන ලෙස ඇසුරුමි සහිතව කාඩිබෝඩි පෙටිටිවල ඇසිරීම.

- උෂ්ණත්වය හා සාපේක්‍ෂ ආර්ද්‍රතාවයඅදාල ප්‍රමාණවලින් ලබාදීම.

- වාතාශ්‍රය සහිත වියලි ඇසුරුමි යොදා ගැනීම.

- ගොවිබිමේ සිට පාරිභෝගිකයා අතට පත්්වන තෙක් අඩු උෂ්ණත්ව තත්ව ලබා දීම, කල්තබාගැනීම සදහා ඉතා වැදගත් වේ.

කෘෂි නිෂ්පාදනගත්කල ආහාරයක් ලෙස ස්වාභාවික පරිසර තත්ව යටතේ වැඩිකලක් තබාගතහැකි ධාන්‍යමය බෝග (Durable) හා ආහාරමය අගය ඉතා කෙටි කලකින්් අඩුවී යන… (Perishable) එළවළු, පළතූරු හා මල් ලෙස වර්ග කල හැකිය.

අස්වනු නෙලීමේ සිට පාරිභෝගිකයා දක්වා මෙම එක් එක් කෘෂි නිෂ්පාදන සහ බෝගය සදහා එකිනෙකට අදාල අනුගමනය කලයුතූ පසු අස්වනු තාක්‍ෂණික ක්‍රමවේදය පිළිබදව දැනුවත් කිරීම හා පුහුණුකිරීම ගන්නෝරුව ,ආහාර පර්යේෂණ ඒකකය මගින් සිදුකරනු ලබයි.

ආහාර පරිරක්‍ෂණය – Food processing

ආහාර තාක්‍ෂණය යොදාගනු ලබන්නේ අදාල ප්‍රමිති තත්ව වලට අනුකලව නිෂ්පාදනයක් යමි කාලයක් තබාගත හැකිවන ලෙස සැකසීම සදහායි. ආහාරයේ තත්වය, ආහාරමය අගය හා පෝෂණය රැකගැනීම හා නරක්වීම නතරකිරීම හෝ නරක්වීමට ගතවන කාලය දීර්ඝකර වැඩි ගබඩාකාලයක් තබා ගැනීම සඳහා සිදුකරනු ලබන ක්‍රියාවලින් ආහාර පරිරක්‍ෂණ ක්‍රමවේද ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. භෞතික, රසායනික ක්‍රියා මගින් හෝ ක්‍ෂුදයජීවීන් මගින් ආහාරයක සිදුවන වෙනස්වීම පාලනය කිරීම සඳහා ආහාර පරිරක්‍ෂණ ක්‍රමවේද එකක් හෝ කිහිපයක් යොදාගනු ලබන අතර පෝෂණය රැකගැනීම/ වැඩි දියුණුකර ගැනීම, රසය, ස්වභාවය, සුවඳ රැකගැනීම පිළිබඳව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් විය යුතූය.

විජලනය - Dehydration

එළවළු පළතූරු ආදි ආහාරවල ඉහල ප්‍රමාණයක ජලය පවතින අතර එනිසා පහසුවෙන් ක්‍ෂුද්‍රජීවී අසාදනයන්ට බඳුන්වන අතර ජල සක්‍රියතාවය අඩු අගයකට (MC < 15%) ගෙන ඒමෙන් ආහාරය කල්තබා ගැනීමට සුදුසුවන ලෙස සැකසීම සිදුකරයි. මේ සඳහා විශේෂිත උපකරණයක් වන විජලන යන්ත්‍රය යොදාගනිමින් පාලිත තත්ව යටතේ වියලාගැනීම සිදුකරන අතර පසුව වාතය ඇතූල්වීම වලකින ලෙසට අසුරා මාස 06-12 පමණ කාලයක් තබාගත හැකිය.

ශීතකිරීම - Refrigeration

ආහාරයේ ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිවල වේගය අඩුකිරීම හා ක්‍ෂුද්‍රජීවී වර්ධනය අඩාල කිරීම මගින් ආහාරයක් වැඩිකාලයක් තබා ගැනීමට මෙම ක්‍රමවේදය යොදාගනී. නැවුම් පළතූරු, එළවළු, සළාද, කිරිනිෂ්පාදන ආදිය කල්තබා ගැනීමට මෙම ක්‍රමය භාවිතා කරයි. චිශේෂයෙන් සෙල්සියස් අංශක 5-10 උෂ්ණත්ව තත්වයේ ශීතකරණ තූල ගබඩාකිරීම මෙහිදී සිදුකරන අතර ගබඩා කාලය සති 1-3 පමණවන අඩුකාලයකි.

අධිශීතකරණය - Freezing

ප්‍රධාන වශයෙන් මස්, මාළු, එළවළු සහ කිරි නිෂ්පාදන අධිශීතකරණය කරනු ලබන අතර ගූණහානිය අවම කර ගනිමින් ඉතා වැඩිකාලයක් තබාගතහැකි ක්‍රමවේදයකි. සෙල්සියස් අංශක 0 සිට පහල අගයන් කරා (Freezing point - අධිශීත අගයට) උෂ්ණත්වය පාලනය කරන අතර අදාල අමුද්‍රව්‍යයේ මූලික සැකසීම සිදුකර අදාල ඇසුරුම් යොදා අධිශීතකරණය කරයි.

මස්, මාළු සහ දෙහි කූලයේ පළතූරු යුෂ (දොඩම් යුෂ සාන්ද්‍ර) අධිශීතකිරීම මගින් කල්තබා ගන්නා ජනප්‍රිය ආහාර ද්‍රව්‍යයය.

රික්ත තත්ව යටතේ ගබඩාකිරීම – Vaccum packing

වාතය ඉවත්කල බැග සහ බෝතල යොදාගෙන ගබඩාකිරීම වන අතර ඔක්සිජන් ඉවත්වීම නිසා සවායු ක්‍ෂීද්‍රජීවීන් විනාශවීම සිදුවේ. එබැවින් නරක්වීමේ වේගය අඩු කරයි.

ලුණු/ විනාකිරි දැමීම - Brining

ආස්‍රැත විජලනය ආදිකාලයේ පටන් අප විසින් සිදුකරනු ලබන ආහාර ද්‍රව්‍ය කල්තබා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයයි. ඉහල ලුණු/ විනාකිරි හෝ සීනි ද්‍රාවනයක ආහාරය ගිල්වීමෙන් එහි ඇති ජලය පිටතට පැමිණීම මෙන්ම ක්‍ෂුද්‍ර ජීවීන් අදාල ද්‍රාවන තූලදී ජල සක්‍රියතාවය අඩුවීම හේතූවෙන් විනාශවීම සිදුවේ.

සීනි යෙදීම – Sugar application

මෙහිදී සීනි ද්‍රවනයක ගිල්වීම මෙන්ම සීනි සමග රත්කර සීනි කැටිති (Crystalization) සැකසෙන අවස්ථාව ලබාගැනීමද සිදුකරයි. (දෙහි පොතූ යොදාගනිමින්).

දුම් ගැසීම - Smoking

ප්‍රධාන වශයෙන් මස්, මාළු සඳහා මෙම ක්‍රමවේදය යොදනු ලබන අතර ශාක දහනයෙන් (දර ඇවිලමෙන්) ලැබෙන දමෙහි එල්ලා තැබීමෙන් වියලීම මෙන්ම ආවේනික රසයක් ලැබීමද සිදුවේ.

පැසවීම- Fermentation

දිලීර, බැක්ටීරියා, යීස්ටි යන ක්‍ෂද්‍රජීවීන්් මගින්් ආහාර සංරක්‍ෂනය කිරීම, ආකාර 2 කි.

  1. එළවළු කල්්තබා ගැනීම - සෝස්, චටිනි නිෂ්පාදනයේදී ආමිලික මාධ්‍ය(ලැක්ටික් අමිලය) සෑදීම මගින්,

උදා- Lactobacillus විශේෂ මගින්

  1. ආවේණික සුවදක් රසයක් සහිත නිෂ්පාදනයක් සැකසීම.

උදා- යෝගටි, බියර්, විනාකිරි

Lactobacillus විශේෂ

මෙම නිෂ්පාදන ක්‍රමවේදය සරලවන අතර ක්‍ෂද්‍රජීවීන් එක්කිරීමෙන් පෝෂණ ගූණයෙන් ඉහල නිෂ්පාදනයක් ලෙස ලබා ගත හැකි අතර මිල, කාලය, කමිකරු ශ්‍රමය ආදිය අවම ලෙස යෙදවේ.. වෙනත් ආහාර ක්‍රමවේද හා සසඳන විට පෝ්ෂණ ගූණහානිවීම අවම වේ.

විකිරණය යොදාගැනීම - Irradiation

අධික ශක්තියෙන් යුත් ඉලෙක්ට්‍රෝන ධාරාවක්, එක්ස් කිරණ, ගැමා කිරණ ආදිය ආහාරයට යැවීම මගින් ක්‍ෂුද්‍රජීවීන්, කෘමීන් විනාශ කිරීම, පළතූරු නරක්වීම හා ඉදීම පාලනයකිරීම ආදිය සිදුකරයි.

අධි පීඩනයකදී සංරක්‍ෂණය - High pressure processing

වර්ග අගලට රාත්තල් 100000 ක අධිපීඩනයක්් මිනිත්තූ කිහිපයක් යොදා ගැනීමෙන් ඇසුරුමි කරන ලද ඝන හා ද්‍රව ආහාර සදහා ලබා දීම සිදුකරයි. මෙමගින් බැක්ටීරියා, යීස්ටි, දිලීර සහ එන්සයිම අක්‍රිය වේ. එමෙන්ම ආහාරවල ව්‍යුහයද වෙනස් වේ. මේනිසා ආහාරයේ විටමින්, රසය, වර්ණයට යමි තරමක බලපැමක් එල්ලවේ.

ආහාර නිෂ්පාදකයෙක් ලෙස වෙළඳපොළට නව ආහාර නිෂ්පාදන ඉදිරිපත් කිරීම ලේබල් කිරීම, ලියාපදිංචිය, නියමිත ප්‍රමිති තත්ව හඳුනාගැනීම, පුහුණු සහ නිෂ්පාදන සහතික ලබාගැනීම, නිෂ්පාදනාගාරය නිවැරදිව සැලසුම් කර ඉදිකරගැනීම යන සියළුම කරුණු පිළිබදව දැනුවත් කිරීම හා පුහුණුකිරීම ගන්නෝරුව ,ආහාර පර්යේෂණ ඒකකය මගින් ඔබ වෙත සපයන සේවා අතරවෙයි.