ස්කැබ් රෝගය (Comman scab) Streptomyces scabies


පස ඉහළ ආම්ලිකතාවයක් නොපෙන්වන, ලෝකයේ අර්තාපල් වගාකරන සෑම ප‍්‍රදේශයකටම පොදු රෝගයකි. මෙ මඟින් සිදුවන අස්වනු හානිය 15-25% ක් තරම් වන අතර ආසාධිත අලවල ශ්‍රේණිය සහ වෙළඳපොළ අගය අඩුවීමට ප‍්‍රධාන වශයෙන් බලපායි. ආසාධිත අල, බීජ ලෙස යොදා නොගත යුතුයි. නිරෝගී අලවලට සාපේක්ෂව ගබඩාවේදී විනාශවීම ඉක්මනින් සිදු වේ.

රෝග ලක්‍ෂණ
රෝගයේ ආරම්භක අවස්ථාවේදී මෙය කුඩා දුඹුරු පැහැති පැල්ලම් ලෙස දැකිය හැකිය. පස ඉහළ ආම්ලිකතාවයක් නොපෙන්වන, ලෝකයේ අර්තාපල් වගාකරන සෑම ප‍්‍රදේශයකටම පොදු රෝගයකි. මෙ මඟින් සිදුවන අස්වනු හානිය 15-25% ක් තරම් වන අතර ආසාධිත අලවල ශ්‍රේණිය සහ වෙළඳපොළ අගය අඩුවීමට ප‍්‍රධාන වශයෙන් බලපායි. ආසාධිත අල, බීජ ලෙස යොදා නොගත යුතුයි. නිරෝගී අලවලට සාපේක්ෂව ගබඩාවේදී විනාශවීම ඉක්මනින් සිදු වේ.

මේ නිසා ලංකාවේ කඳුකර ප‍්‍රදේශයේ ආම්ලික පසේ හා වැඩි උෂ්ණත්ව පරාසයක මෙම රෝග කාරකයට ජීවත් වීමේ හැකියාවක් ඇතත්, වැඩි උෂ්ණත්වය සහ අඩු තෙතමනය, ගහණය ඉහළ නැංවීමට වඩාත් හිතකර වේ. මේ නිසා සැහැල්ලූ වැලි පස්වලදී රෝගය ඇතිවීමේ ප‍්‍රවනතාවය ඉහළය. ජලය රඳාපවතින සහ පාංශු වාතය අඩු තත්ත්වවලදී බැක්ටීරියාව ගුණනයවීම ඉතාමත් අඩුය. රෝග කාරකය සහිත අර්තාපල් ආහාරයට ගන්නා සතුන්ගේ මළ ද්‍රව්‍ය නිසා අළුත් ඉඩමකට මෙම රෝග කාරකය ඇතුළු වියහැකිය.

පාලන ක‍්‍රම
ආසාධිත ආකන්ද බීජ ලෙස භාවිතාකිරීමෙන් රෝග කාරකය නව ක්ෂේත‍්‍රයකට හඳුන්වාදීම සිදු වේ. නිරෝගී බීජ අර්තාපල්, රෝග කාරකය රහිත ඉඩම්වල සිටුවීම, දීර්ඝ බෝග මාරු ක‍්‍රමයක් අනුගමනය කිරීම, කොළ පොහොර පසට එකතුකිරීම වැනි ක‍්‍රම මඟින් රෝගය වළක්වා ගතහැකි අතර පසට හුණු මිශ්‍රකිරීම රෝග තත්ත්වය ඉහළ නැංවීමට හේතු වන බව පෙනී ගොස් ඇත.

රූපය 01

රූපය 02