රන්වන් කෝෂ්ඨ වටපණුවා (Globodera rotochiensis)

1989 වර්ෂයේදී පමණ ආනයනික බීජ අර්තාපල් මඟින් ආක‍්‍රමණය වු පළිබෝධකයකි.

හඳුනාගැනීම
ආසාධිත ශාකයක මුල්වලට හානි නොවන පරිදි ප‍්‍රවේශමෙන් ගැලවූ විට මුල් වල තැනින් තැන රන්වන් පැහැති වට පත‍්‍ර කෝෂ්ඨ මුල්වලට සවි වී තිබෙනු දැකිය හැක.
අධි හානිදායක මට්ටමකදී ශාක පත‍්‍ර කහ පාට වී, පත‍්‍ර මැළවීම හා වර්ධනය බාල වී ශාක කුරු වීම සිදුවේ.

හානියේ ස්වභාවය
ශාක මුල්වලට බැඳී සිට මුල්වලින් පෝෂක ඉවත්කරයි.
මේ නිසා ශාක වල වර්ධනය බාල වී පත‍්‍ර කහ පාට වේ.
නිපදවන අලවල ප‍්‍රමාණය හා සංඛ්‍යාව අඩු වේ.
පරිසර උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේදී ශාක වල මැළවීමක් දක්නට ලැබේ.

පාලනය කරගන්නා ආකාරය
වගාව ආරම්භයට පෙර පස් පරීක්ෂා කිරීම.
රූපසටහනේ දැක්වෙන සිග්සැග් ආකාරයට පස් එකතු කරන්න.
මෙහිදි පළමු මතුපිට සෙ.මි. 2-3 ක් වන පස් තට්ටුව ඉවත්කර සෙ.මි. 10-15 පමණ ගැඹුරෙන් පස් එකතු කරගතයුතුයි.
මෙම පස් සියල්ලම මිශ‍්‍රකර, සමාන කොටස් 4 කට බෙදා ඉන් කොටසක් පස් පරීක්‍ෂාව සඳහා තෝරාගන්න.
මෙසේ එකතු කළ පස් කෘෂි උපදේශක මහතා මර්ගයෙන් පර්යේෂණ ස්ථානයට යොමු කිරීමෙන් වටපනුවන් සඳහා පස් පරීක්‍ෂාව සිදුකර ගතහැක.

වට පත‍්‍ර කෝෂ්ඨවලින් තොර බීජ සිටුවීමට තෝරාගැනීම කළ යුතුය.
තෝරාගත් බීජවල කෝෂ්ඨ හඳුනාගත හොත් බීජ, 1 % ක ක්ලෝරීන් ද්‍රාවණයක පැය 2 ක් ගිල්වා තබා ජලයෙන් හොඳින් සෝදා සිටුවීම කළ යුතුය.
වගාවන් ආසාධනය වී ඇත්නම් වගාව ඉවත්කළ විගස පසට වෙළඳ පොලේ ඇති ක්ලෝරීන් කුඩු හෙක්ටයාරයකට කි.ග‍්‍රෑ. 70 ක් යන අනුපාතයට මිශ‍්‍රකර හොඳින් ජලසම්පාදනය කළ යුතුය. පසුව ආසාදිත ක්‍ෂේත‍්‍රයේ සුළං බාධකයක් ලෙස වැටක් ගසා අනෙක් කේෂ්ත‍්‍රවලින් සීමා කළයුතුය.
බීජ ගබඩාකිරීමට ප‍්‍රථම ගබඩාව හා ගබඩා භාජන ක්ලෝරීන් ද්‍රාවනයකින් සේදිය යුතුය. බීජවලට බීජ ප‍්‍රතිකාරකර ගබඩාකිරීම පසුව කළ යුතුය. මෙම බීජ සිටුවීමට ගැනීමේදී හා සිටවු පසු හොඳින් අධීක්‍ෂණය කළ යුතුය.
කේෂ්ත‍්‍රයේ කටයුතු සඳහා යොදාගත් උපකරණ ක්ලෝරීන් ද්‍රාවණයකින් සෝදා, වියළා ගබඩාකර තැබිය යුතුය.

රූපය 01

රූපය 02

රූපය 03