දිලීර

කොපු අංගමාරය

රෝග ලක්ෂණ
සාමාන්‍යයෙන් මෙම රෝගයට ගොයම් කරල් පාත්‍රවන්නේ උපරිම පඳුරු දැමීමේ අවස්ථාවට පසුවය. මෙහි දර්ශීය රෝග ලක්ෂණවන්නේ පත්‍ර කොපුමත කොළ පැහැයට හුරු අලු පැහැති ඕවලාකාර හෝ ඉලිප්සාකාර ලප ඇතිවීමයි.මේවා ආසාදිත ප්‍රදේශයට විශේෂ රටාවක් ගෙන දෙන අතර කල්යාමත් සමඟ විශාල වී එකට එක්වීම නිසා පත්‍ර කොපුවම පිදුරු පැහැයකට හැරේ. හිතකර පරිසර තත්ත්ව වල මෙම ලප පත්‍ර තලය වෙතට ද පැතිර යයි. මෙවැනි අවස්ථාවල හටගන්නා කරල් බොල්වේ.
ව්‍යප්තිය

මෙම රෝගයට ගොදුරු වූ ගොයම් පැළ මත සෑදෙන දිලීර බීජාණු පසුව පසට එක්වේ. බිම් සකස් කිරීමේදී ජලය සමග මිශ්‍රවී ෙක්ෂ්ත්‍රයේ ව්යෙආප්තවී ආසාදනය පැතිරේ.
සුදුසු පරිසර තත්ත්වයන්
  • අධික උෂ්ණත්වය
  • අධික ආර්ද්‍රතාවය

රෝගයට ගොදුරු වූ ශාකයක්

පාලනය
  • මූලික බිම් සකස් කිරීම ගැඹුරට හා නිසිලෙස කිරීම.
  • අධික ලෙස නයිට්‍රජනීය පොහොර භාවිතයෙන් වැළකීම.
  • ප්‍රතිරෝධී හෝ රෝගයට ඔරොත්තු දෙන ප්‍රභේද වගා කිරීම.
  • නයිට්‍රජන් අඩංගු පොහොර නිර්දේශය කොටස් වශයෙන් යෙදිම.
  • ජල පාලනය.
  • වගාවේ වල් පැළෑටි පාලනය.
  • නියමිත පරතරයට නිසි බිත්තර වී ප්‍රමාණය වගාවේ පිහිටුවීම.
  • රසායනික පාලනය (නිර්දේශිත දිලීරනාශක යෙදීම).
කොළ පාලුව

වී වගාවට වැළඳෙන දිලිර රෝග අතුරින් වඩාත්ම පැතිර ඇති හා වඩාත්ම හානිදායක රෝගය "කොළ පාළුව" වේ. මෙය ගොයම් පැළයේ ඕනෑම වර්ධක අවස්ථාවක ආසාදනය විය හැක.

රෝග ලක්ෂණ

මෙම දිලීරය පත්‍ර මත, කඳේ ගැට මත, කරල් වල හෝ වී ඇට මත ලප ඇති කරයි. මෙම දිලීරය නිසා පත්‍ර මත හටගන්නා ලප ඉතාමත් පැහැදිලිය, පහසුවෙන් හඳුනා ගත හැක, දෙපස මහත්ව අග්‍ර උල්වී තර්කුවක හැඩය ගන්නා මේවා පත්‍ර තලය මත විසිරී පවතී. විශාල වූ ලපයේ මැද කොටස සාමාන්‍යයෙන් අලු පැහැයක් ගනී.

තවද වී ප්‍රභේදවල ප්‍රතිරෝධී ස්වභාවය අනුව පත්‍රවල සෑදෙන මෙම ලපවල ප්‍රමාණයද වෙනස්විය හැක. කොළ පාළුව දිලීරය කඳේ ගැටවලට ආසාදනය වූවිට එම ස්ථාන කළු පැහැයකට හැරී කඳ එතැනින් කඩා වැටේ. තවද පත්‍ර කොපුවේ උපාධානය කළු පැහැයක් ගෙන කුණුවී පහසුවෙන් බිඳේ.

කරලේ ගෙල ස්ථානයට මෙම දිලීරය පැතිරුනු විට එය කළු පැහැයකට හැරී බිදි යයි. ගෙල කුණු වීම (Neck Rot) ලෙස හඳුන්වන මෙම ආසාදනය නිසා වැඩෙන ධාන්‍ය පෝෂණය වීම වළකින හෙයින් බොල් වී කරල් හට ගනී.

පත්‍ර මත විසිර පවතින ලප

සමහර අවස්ථාවල කරලේ සමහර ශාඛා පමණක් මෙම දිලීරයට ගොදුරු වේ. මෙවැනි අවස්ථාවල එම ශාකවලට සම්බන්ධ වූ ධාන්‍ය පමණක් සම්පූර්ණයෙන් හෝ අර්ධ වශයෙන් හෝ බොල් බවට පත් වේ.

ව්‍යාප්තිය

මෙම දිලීරයෙන් හට ගන්නා බිජාණු වාතය තුලින් පැතිර යයි. සුදුසු පරිසර තත්ත්ව ඇතිවිට මේවා ශාක මත ප්‍රරෝහණයවී ලප ඇති කරයි.

තර්කුවක හැඩය ගන්නා ලප

සුදුසු පරිසර තත්ත්වයන්
  • අධික ආර්ද්‍රතාවය.
  • අඳුරු කාලගුණික තත්වයන්.
  • අධික වර්ෂාව.
  • තුෂාර තිබීම.
පාලනය
  • නිර්දේශිත ප්‍රමාණයට පමණක් නයිට්‍රජනීය පොහොර යෙදීම.
  • ප්‍රතිරෝධී හෝ රෝගයට ඔරොත්තු දෙන ප්‍රභේද වගා කිරීම.
  • වගාවේ වල් පැළෑටි පාලනය.
  • ජල පාලනය
  • නියමිත පරතරයට නිසි බිත්තර වී ප්‍රමාණය වගාවේ පිහිටුවීම.
  • හැකි තරම් කන්නය මුලට වගාව පිහිටුවා ගැනීමෙන් වෙනත් කුඹුරුවලින් සිදුවිය ආසාදනයන් වළක්වා ගත හැකිය.
  • රසායනික පාලනය (නිර්දේශිත දිලීරනාශක යෙදීම).

දුඔූරු පුල්ලි රෝගය

ජලවහනය දුර්වල වූ හෝ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩු හෝ පසෙහි වැඩෙන වී වගාවන් මෙම රෝගයට පහසුවෙන් පාත්‍ර වේ. සාමාන්‍යයෙන් හොඳ වගා පාලනයක් යටතේ සරු පසෙහි සෑදෙන වගාවන්හි මෙම රෝගය දක්නට නොලැඹේ

රෝග ලක්ෂණ

මෙම දිලීර ආසාදනයෙන් ප්‍රමාණයෙන් හා හැඩයෙන් තල ඇටයකට සමාන දුඹුරු පැහැති ලප පත්‍ර තලය මත හෝ තුෂ මත හටගනී. පත්‍ර තලය මත හටගන්නා ලප ආරම්භයේදි සෙ.මී. 0.05-0.1 ක පමණ විෂ්කම්භයක් ගන්නා අතර පසුව සෙ.මී. 0.4-1.0ක්, සෙ.මී. 0.1-0.2 ක් පමණ දක්වා විශාල වේ.
සාමාන්‍යයෙන් දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා මෙම ලප මධ්‍ය අළු හෝ සුදු පැහැයක් ගනී. තවද බොහෝවිට ලප වටා ලා කහ පැහැති දාරයක්ද පිහිටයි. මෙම රෝගයට පාත්‍ර වූ කරල්වලින් හටගන්නා බීජවලද දිලීර බීජාණු පවතී.

ව්‍යාප්තිය

මෙහි දිලීරයෙන් හටගන්නා බීජාණු වාතය තුලින් පැතිර යයි. සුදුසු පරිසර තත්ත්ව ඇති විට මේවා ශාක මත ප්‍රරෝහණයවී ලප ඇති කරයි.
සුදුසු පරිසර තත්ත්වයන්

අධික ආර්ද්‍රතාවය

අධික උෂ්ණත්වය

පත්‍ර මත දුඹුරු ලප

පාලනය
  • ඔරොත්තු දෙන වී ප්‍රභේද වගා කිරීම
  • බීජ ප්‍රතිකාර කිරීම
  • වගාවට ජල හිඟයක් ඇති නොවන පරිදි ජල පාලනය
  • වගාව නිරෝගීව තබාගැනීම
  • සමතුලිත පොහොර භාවිතය
වගාවේ වල් පැළෑටි පාලනය