තුඹකරවිල

උද්භිද විද්‍යාත්මක නම
- මෙමොඩිකා ඪ් ඩයොසිකා (Momordica dioica ex Roxb. Willd)

කුලය - කුකර්බිටේසියේ

නිර්දේශිත ප්‍රභේද

ගෙඩිවල හැඩය අනුව අණ්ඩාකාර, සිලිණ්ඩරාකාර සහ ගෝලාකාර යන උද්භිද ප්‍රභේද ඇත.

ජායාංගී ප්‍රභේද - තුම්බිකා, ගෝලිකා, විසල්, කේසර, විශ්ම
පූමාංගී ප්‍රභේද - පැරකුම්, චන්දු

ගෙඩි හට ගැනීමට නම් ඡායාංගී (ගැහැණු) සහ පූමාංගී (පිරිමි) පුෂ්ප දරණ වැල් දෙවර්ගයම අවශ්‍ය වේ. බීජවල එම අනුපාතය 1:1 වේ. ජායාංගී ශාකවලට සාපේක්ෂව පූමාංගී ශාකවල අධික මල් ප්‍රමාණයක් දරණ අතර ඒවායෙහි මණිපත්‍ර ප්‍රමුඛය. සමහර ජායාංගී වැල්වල හටගන්නා මල්වල මණිපත්‍ර පිහිටා තිබිය හැකියි. එවිට ඩිම්භකෝෂය මණිපත්‍රයෙන් ආවරණය වී ඇති නිසා වෙන්කර හඳුනා ගැනීම අපහසු වේ. දෙවර්ගයේම පත්‍ර ඛණ්ඩිකාවලට බෙදීමේ තීව්‍රතාවය අනුව ආකාර කිහිපයක් ඇති අතර මල් පිපීමෙන් පසු පත්‍ර වල බෙදීමේ ප්‍රමාණය අඩු වී යා හැකිය.

දේශගුණික අවශ්‍යතා සහ පස

දේශගුණික අවශ්‍යතා
පහතරට වියළි කලාපය වඩාත් සුදුසුය.

පස
රතු දුඹුරු චූර්ණමය නොවන රතු දුඹුරු පස් කාණ්ඩ වල හොඳින් වගා වුවද කාබනික ද්‍රව්‍ය බහුල හොඳින් ජලය බැස යන පස් වල සාර්ථකව වගා කිරීමේ හැකියාව ඇත.

බිම් සැකසීම

එළිපෙහෙලි කර ගත් භූමියේ සෙන්ටිමීටර් 30 බැගින් දිග, පළල හා ගැඹුර වලවල් සකසා කාබනික පොහොර හා මතුපිට පස් මිශ්‍ර කර පුරවා ගන්න. ජලය බැස යන සේ කානු පද්ධතිය සකසා ගත යුතුය.

රෝපණ ද්‍රව්‍ය අවශ්‍යතාවය

වැල් කැබලි මුල් ඇද්දවීමෙන් පහසුවෙන් පැළ ලබාගත හැකිය. මේ සඳහා අග්‍රස්ථයේ කොළ පාටින් යුතු වැල් කැබලි පුරුක් 2-4 ක් සිටින සේ කපා එම කැබලි රෝපණ මාධ්‍ය සහිත බඳුන්වල සිටුවන්න. බඳුන් සඳහා ගේජ් 150 කළු පොලිතීන් භාවිතා කරන්න. උස සෙන්ටිමීටර් 15 ක් හා පළල සෙන්ටිමීටර් 15 ක් පමණ වන සේ බඳුන් සකසා ගන්න. බඳුනේ උසින් සෙන්ටිමීටරයක් පමණ පහළට සිටින සේ දහයියා අඟුරු, ගොම පොහොර හා හුඹස් මැටි හෝ මතුපිට පස් 1:1:1 අනුපාතයේ මිශ්‍රණයකින් පුරවා ගන්න.

වැල් වල කැපුම පත්‍ර නටුව වැලට සවිවන ස්ථානයට (පර්වයට) ඉහළින් හා පහළින් සෙන්ටිමීටර් 1 ක් පමණ විය යුතුය. අල මඟින් ප්‍රචාරණය කිරීමේදී පෙර කන්නයේ වැලකින් මාස 4 ක් පමණ පවතින සුප්ත (අක්‍රිය) කාලය ගතවීමට හැර අල ලබා ගන්න. එම අල ඇස් කිහිපයක් සහිත බර ග්‍රෑම් 40 ක් පමණ වන කැබලිවලට කපා වැලි තවානක සිටුවන්න. සති දෙකකින් පමණ අංකුර හටගත් පසු ඉහත පරිදි සකස් කරගත් බඳුන්වලට මාරු කරන්න.

බීජ සිටුවන්නේ නම් පෙර කන්නයේ වගාවකින් ලබාගත් බීජ සාමාන්‍ය තත්ත්ව යටතේ මාස 9 ක් පමණ ගබඩා කර තබා එක ස්ථානයක බීජ 4 බැගින් සිටුවා ජායාංගී පූමාංගී අනුපාතය පිළිවෙලින් 6 සිට 10 කට එකක් පමණ සිටින සේ එක් ස්ථානයක එක වැලක් ඉතිරි වන ලෙස අනෙකුත් පැළ ඉවත් කරන්න. වැල් කැබලි මඟින් ලබා ගන්නා පැළ හා අල වලින් ලබා ගන්නා පැළ බීජ වලින් ලබා ගන්නා පැළ වලට වඩා දිරිමත් හා ජායාංගී පූමාංගී වැල්වලින් වෙන් කර ලබා ගැනීමෙන් අවශ්‍ය අනුපාතයට තබා ගැනීම පහසු වේ. එබැවින් වැල් කැබලි හා අල මඟින් ප්‍රචාරණය වඩා සුදුසුය.

මීට අමතරව පටක රෝපණයෙන් විශාල වශයෙන් පැළ නිපදවා ගැනීමේ හැකියාවද ඇත. හෙක්ටයාරයක් සඳහා 6:1 අනුපාතයෙන් නම් නිරෝගී ජායාංගී පැළ 5555 ක් හා පූමාංගී පැළ 1111 ක් ද 10:1 අනුපාතයෙන් නම් නිරෝගී ජායාංගී පැළ 6000 ක් හා පූමාංගී පැළ 666 ක් අවශ්‍යවේ.

වගා පිළිවෙත්

පරතරය
පරතරය පේලි අතර මීටර් 1.5 හා පැළ අතර මීටර් 1 ක් වන සේ තිබිය යුතුය.

සිටුවීම
මහ - සැප්තැම්බර් - ඔක්තෝබර්
යල - මාර්තු - අප්‍රේල්
අමතර ජල පහසුකම් ඇත්නම් මහ කන්නයේ තද වර්ෂාව අවසන් වූ පසු දෙසැම්බර් මස මැද සිට සිටුවීම සුදුසුය. ජල පහසුකම් ඇත්නම් වසරේ ඕනෑම අවස්ථාවක සිටුවීම කළ හැක.


වැල් පුහුණු කිරීම

පැළ සිටුවා සති 2 දී පමණ පහුරු ආධාරයෙන් ඉහළට නැගිය හැකි මීටර් 2 ක් පමණ උස ආධාරක වලට වැල් යොමු කරන්න. ආධාරක එක් එක් වැල සඳහා වෙන වෙනම හෝ ජායාංගී වැල් කිහිපයක් සඳහා ද්විත්ව ආනත පන්දලම් ඉදිකළ හැකිය. පෙර කන්නයේ ස්ථාපනය කළ වගාවක් මාර්තු මැද සිට අප්‍රේල් මැද අතර කාලයේදී ද නැවත සැප්තැම්බර් මැද සිට ඔක්තෝබර් මැද අතර කාලයේදී ද මැරුණු වැල් කපා ඉවත් කර අලුතින් ලියලීමට ඉඩ හරින්න.

පොහොර යෙදීම
වලවල් සැකසීමේදී කාබනික පොහොරවලට අමතරව පහත සඳහන් අන්දමට රසායනික පොහොර යොදන්න. (හෙක්ටයරයකට කිලෝග්‍රෑම්)

යෙදීමේ අවස්ථාව

යූරියා

ත්‍රිත්ව සුපර් පොස්පේට්

මියුරියේට් ඔෆ් පොටෑෂ්

සිටුවන විට

75

200

65

වැල් කප්පාදු කිරීමෙන් පසු

75

200

65

වගාවට සති 4-8 දී

75

-

65


ජල සම්පාදනය
වගාවට ප්‍රමාණවත් වන පරිදි පසෙහි තෙතමනය නිසි ලෙස පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී ජලය සම්පාදනය කරන්න. පසෙහි අනවශ්‍ය ලෙස ජලය රැස්වීම වගාවට අහිතකරය. වියළි කාලවලදී වැල් අවට වසුනක් යෙදීමෙන් පස ඉක්මණින් වියළීයෑම වළකී.


වල් පැළෑටි පාලනය

කුඩා කාලයේදී පැළ අසල වල් පැළ උඳුරා දමන්න. වගාවේ පසු කාලයේදී පාදස්ථයට හානි නොවන පරිදි උදළු ගා දමන්න.

අස්වනු නෙළීම

අස්වැන්න

බීජ සිටවූ විට මාස 3 ක දී පමණ ද අල හෝ වැල් සිටවූ විට මාස 2 1/2 ක දී පමණ ද මල් පිපීම ඇරඹේ. වැල් කැබලි යොදා ගන්නා විට වැල් හොඳින් වර්ධනය වීම සඳහා මාස 2 1/2 පමණ වනතුරු ඇතිවන මල් ඉවත් කරන්න. පරාගනයෙන් පසු සති 2-3 අතර දී අස්වනු නෙළිය යුතුය. සති දෙකේදී ගෙඩි වල ඇට මෝරා නැති අතර සති තුනේදී ඇට මෝරා ඇත. සති 3-4 අතර දී ගෙඩි ඉඳේ සති තුනෙන් අස්වනු නෙලීමේ දී ලැබෙන ප්‍රමාණය වැඩි වුවත් සති 2 න් නෙළීමේ දී කල් තබා ගැනීමේ හැකියාවද වැඩි වේ. මෙසේ එක් ජායාංගී වැලකින් වර්ෂයකට කිලෝ ග්‍රෑම් 6-8 දක්වා ගෙඩි අස්වැන්නක් ලබාගත හැකිය.

සාමාන්‍ය තත්ත්ව යටතේ ජායාංගී වැලක හට ගන්නා මල්වලින් 30-40% පමණ ප්‍රමාණයක් ගෙඩි දක්වා වර්ධනය වේ. මල් කෘතිමව පරාගනය කරන්නේ නම් සෑදෙන ගෙඩි ප්‍රමාණය 95% දක්වා වැඩි කරගත හැකිය. මල් පිපීම සිදුවන්නේ ප.ව. 7.00 සිට පසු දින පෙ.ව. 8.00 පමණ දක්වා වන අතර පරාගනය නිශාචර කෘමින් මඟින් සිදුවේ.

රෝග හා පළිබෝධ හානි

කෘමි පාලනය
කෘමිහානි
එපිලැක්නා කීටයින් පත්‍රවලට හානි කිරීමෙන් පත්‍ර තැනින් තැන දැල් ආකාරයෙන් දිස්වී වියළී යයි. පාලනය සඳහා සුළු වශයෙන් කීටයින් ඇති විට අතින් ඉවත් කර විනාශ කළ හැකිය. එසේ කළ නොහැකි විට ට්‍රයික්ලෝර්ෆොන් මිලි ලීටර් 30-40 ක් ජලය ලීටර් 10ක මිශ්‍ර කර පත්‍ර හොඳින් තෙමෙන සේ යොදන්න. මීට අමතරව ඉල් මැස්සන් සහ ගෙඩි කන දළඹුවන්ගෙන් (Diaphania indica) හානි සිදුවිය හැකිය. පාලනය කිරීමට කරවිල සඳහා නිර්දේශිත විධි භාවිතා කළ හැකිය.

රෝග පාලනය
පාදස්ථ කුණුවීම ඕනෑම වර්ධන අවධියකදී වැළඳිය හැකිය. මෙය දිලීර හෝ බැක්ටීරියා නිසා ඇතිවන රෝගී තත්වයකි. ක්ෂේත්‍රයේ හොඳින් ජලවහනය පවත්වා ගැනීම වැදගත් වන අතර රෝගී වැල් ඉවත් කර පැතිරීම වැළැක්වීම සඳහා දිලීරනාශකයකින් (තයෝෆනේට් මෙතිල් 85% + තිරාම් 35% හෝ කාබෙන්ඩසිම්) වැල් අවට පස හොඳින් තෙමෙන සේ යොදන්න. මීට අමතරව යටි පුස් රෝගයද වැළඳිය හැක. එහිදී පත්‍ර මත කහ පැහැති කෝණාකාර පුල්ලි හට ගනී. පසුව මෙම පුල්ලි දුඹුරු පැහැ වේ. අළු සුදුපැහැති දිලීර බීජාණු පත්‍රවල යට පැත්තේ හටගනී.

රෝගී පත්‍ර වියළී යයි. මැන්කොසෙබ් 64% + මෙටලැක්සිල් 18% (රිඩොමිල්) දිලීර නාශකයෙන් ග්‍රෑම් 12 ක් ජලය ලීටර් 10 ක දියකර පත්‍ර යටි පැත්ත හොඳින් තෙමෙන සේ යොදන්න.