බෝංචි (Beans)


උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය - ෆැසිඕලස් වුල්ගාරිස්(Phaseolus vulgaris)
කුලය - ෆැබේසී

නිර්දේශිත ප්‍රභේද

ප්‍රධාන වශයෙන් පඳුරු හා වැල් බෝංචි ලෙස ආකාර දෙකකි.

වැල් බෝංචි ප්‍රභේද

කෙන්ටකි වන්ඩර් ග්‍රීන් (K.W.G.)

කොළපැහැති, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ, කෙඳි සහිත, නැමුණු අග සහිත කරල්වලින් යුක්තය.

කැප්පෙටිපොල නිල්

සෙන්ටිමීටර් 18-20 පමණ දිග කොළ පැහැති කරල් සහිත වැල් බෝංචි ප්‍රභේදයකි. පළමු අස්වැන්න දින 60-65 දී ලබා ගත හැකි අතර, අස්වනු වාර 6 - 8 ලබාගත හැකිය. එක් වැලක සාමාන්‍යයෙන් කරල් 46ක පමණ සංඛ්‍යාවක් හටගනී. බණ්ඩාරවෙල ප්‍රදේශයේ ගොවීන්ගේ fක්ෂ්ත්‍රවල සාමාන්‍යයෙන් හෙක්ටයාරයකට මෙට්‍රික් ටොන් 17-18 පමණ අස්වැන්නක් ලබාගත හැකිය. මෙම ප්‍රභේදය මලකඩ,ඇන්ත්‍රැක්නෝස් සහ බීජ පැළ කුඩා අවධියේදී වැළඳෙන මුල් කුණුවීමේ රෝග යට ඔරොත්තු ඳේ බීජ තද දම් පාටය.

බලංගොඩ නිල්

සෙන්ටිමීටර් 14 ක් පමණ දිගැති රවුම්, කොල පැහැති කරල් හට ගන්නා වැල් බෝංචි ප්‍රභේදයකි. බීජ දුඹුරු පැහැතිය. වැලෙහි ඒකාකාරීව පැතිරී කරල් හට ගනී. මලකඩ හා මුල් කුණු වීමේ රෝගවලට ඔරොත්තු ඳේ සාමාන්‍ය අස්වැන්න හෙක්ටයාරයකට මෙට්‍රික් ටොන් 12-14 පමණ ලබා ගත හැකිය.

ලංකා බටර්

සෙන්ටිමීටර් 16-17 පමණ දිගකින් යුත් කහ පැහැති, රවුම් කරල් හටගන්නා වැල් බෝංචි ප්‍රභේදයකි. බීජ කළු පැහැතිය. සාමාන්‍ය අස්වැන්න හෙක්ටයාරයකට මෙට්‍රික් ටොන් 16 පමණ වේ. මුල් කුණු වීම, ඇන්ත්‍රැක්නෝස් හා මලකඩ රෝගවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ද මෙම ප්‍රභේදය සතුය.

ගන්නොරුව ග්‍රීන්

මල් පිපීම දින 41 කින් ආරම්භ වේ. කොල පැහැති කරල් හටගනී. අස්වනු නෙලීමට දින 52-58 ක් පමණ ගතවේ. අස්වනු නෙළීම දින 5 කට වරක් කළ හැකිය. අස්වැන්න හෙක්ටයාරයට ටොන් 28 කි.

බණ්ඩාරවෙල ග්‍රීන්

පළමු මල් පිපීමට දින 40-45 ක් ගතවේ. පළමු අස්වැන්න නෙලීමට දින 55- 60 ක් පමණ ගතවේ. කොල පැහැ රවුම් හැඩැති කරල් හට ගනී. කෝනාකාර පත්‍ර පුල්ලි රෝගය, බෝංචි මලකඩ රෝගය සහ ඇන්ත්‍රැක්නෝස් රෝගයට ප්‍රතිරෝධීයි. අස්වැන්න හෙක්ටයාරයට ටොන් 18 - 20 කි.

ගන්නොරුව BIL

පළමු මල් පිපීමට දින 32 ක් ගතවේ. අස්වැන්න නෙලීම දින 45 න් ආරම්භ කළ හැක. කොල පැහැති රවුම් හැඩැති කරල් හට ගනී. අස්වැන්න හෙක්ටයාරයට ටොන් 30 කි.

පඳුරු බෝංචි ප්‍රභේද

වේඩ්

තදකොළ, රවුම්, මාංශල, කෙඳි රහිත, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ කරල් හට ගනී.

ටොප් ක්‍රොප්

කරල් ලා කොල රවුම්, කෙඳි සහිත මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ විශාලත්වයකින් යුක්තයි.

වෙරොකි වැක්ස්

පැතලි ඕවලාකාර, කෙඳි සහිත කරල් කහපාටට හුරුය.

සංජය

පඳුරු ආකාරයකි. මධ්‍යම දිග, රවුම්, කොලපාට කරල් හට ගනී. දින 45 කදී පළමු අස්වැන්න නෙලාගත හැක. අස්වැන්න හෙක්ටයාරයට ටොන් 12 කි.

බිම් සැකසීම

අඩියක් පමණ ගැඹුරට පස පෙරලා හොඳින් කැට පොඩිකර ගන්න.

බීජ අවශ්‍යතාවය

හෙක්ටයාරයකට වැල් බෝංචි බීජ කිලෝග්‍රෑම් 50 ක් පමණ ද, පඳුරු බෝංචි බීජ කිලෝග්‍රෑම් 75 ක් පමණද අවශ්‍යවේ.

වගා පිළිවෙත්

පරතරය

පඳුරු බෝංචි සඳහා :-
පේලි අතර පරතරය සෙන්ටිමීටර් 40 ක් සහ පැළ අතර පරතරය සෙන්ටිමීටර් 10 ක් (සෙන්ටිමීටර් 40 x සෙන්ටිමීටර් 10)

වැල් බෝංචි සඳහා :-
පේලි අතර පරතරය සෙන්ටිමීටර් 45 ක් සහ පැළ අතර පරතරය සෙන්ටිමීටර් 30 ක් (සෙන්ටිමීටර් 45 x සෙන්ටිමීටර් 30)


බීජ සිටුවිය යුතු කාලය
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මහ කන්නයේදී නොවැම්බර් දෙසැම්බර් මාසවලත්, යල කන්නයේදී මාර්තු/ අප්‍රේල් මාසවලත් බීජ සිටුවීම කරනු ලැබේ.


බීජ සිටුවීම සහ පැළ තුනී කිරීම
එක් වළකට බීජ 3 - 4 ක් එකිනෙකට තරමක් දුරින් සිටුවන්න. බීජ පැළවී සති 2 කින් නිරෝගී ශක්තිමත් පැළ දෙකක් ඉතිරි වන සේ අනෙක් පැළ ප්‍රවේශමෙන් ගලවා ඉවත් කරන්න.

ආධාරක සැපයීම සහ වැල් පුහුණු කිරීම
වගාවේ වයස සති 2-3 වූ විට වැල් බෝංචි සඳහා ආධාරක සිටුවීම අවශ්‍ය වේ. මේ සඳහා අඩි 7 ක් පමණ උස කෝටු එක් වළකට එක කෝටුව බැගින් වල ආසන්නයෙන් සිටුවා වැල් ඇදෙනවාත් සමඟම කෝටුවට වැල් පුහුණු කරන්න.


පොහොර යෙදීම

හොඳින් දිරාපත් වූ කාබනික පොහොර හෙක්ටයාරයට ටොන් 10 ක් පමණ යොදා හොඳින් පසට කලවම් කරන්න. එයට අමතරව පහත සඳහන් පරිදි රසායනික පොහොරද වගාවට යොදන්න.


වැල් බෝංචි

යෙදිය යුතු කාලය

යූරියා කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

ත්‍රිත්ව සුපර් පොස්පේට් කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

මියුරියේට් ඔෆ් පොටෑෂ් කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

මූලික පොහොර (සිටුවීමට දින 2 කට පෙර)

110

270

75

පැළ මතුවී සති 3 දී

(සිටුවීමට දින 2 කට පෙර)

110

-

75

පඳුරු බෝංචි

යෙදිය යුතු කාලය

යූරියා කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

ත්‍රිත්ව සුපර් පොස්පේට් කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

මියුරියේට් ඔෆ් පොටෑෂ් කි.ග්‍රෑ/ හෙක්.

මූලික පොහොර

85

165

65

පැළ මතුවී සති 3 දී

85

-

65


ජල සම්පාදනය
පසේ තෙතමනනය උචිත අයුරින් පවත්වා ගැනීමෙන් වැඩි අස්වැන්නක් ලබාගත හැකිය. වර්ෂාපතනය අඩුවිට ජල සම්පාදනය කළ යුතුය. මල් හා කරල් හටගන්නා කාලයේදී විශේෂයෙන් ජල සම්පාදනය කිරීම වැදගත්‍ය.

වල් පැළෑටි පාලනය
මතුපිට පොහොර යෙදීමට පළමුව වල් මර්ධනය කරන්න. සෑමවිටම වගාව වල් පැළෑටි වලින් තොරව තබා ගැනීමෙන් රෝග හා පළිබෝධ අවම කරගත හැක.

අස්වනු නෙළීම

පඳුරු බෝංචි දින 45 කින් පමණද වැල් බෝංචි දින 60 කින් පමණද අස්වැන්න නෙළිය හැකිය. කරල් මේරීමට කලින් අස්වැන්න නෙළා ගත යුතුයි. ගන්නොරුව BIL ප්‍රභේදයේ සෑම දින 4 කට වරක් හා අනෙකුත් ප්‍රභේද වල සතියකට වරක් ද අස්වැන්න නෙළිය යුතුය.

අස්වැන්න

පඳුරු බෝංචි - හෙක්ටයාරයට ටොන් 5-10

ගන්නොරුව ග්‍රීන් - හෙක්ටයාරයට ටොන් 18- 20

ගන්නොරුව BIL - හෙක්ටයාරයට ටොන් 30

අනෙකුත් වැල් බෝංචි ප්‍රභේද - හෙක්ටයාරයට ටොන් 12-16

පසු අස්වනු කටයුතු

අස්වනු නෙළීමේදී කරල්වලට හානියක් නොවන ලෙස කළ යුතුය. ප්‍රවාහනයේදී හොඳින් වාතාශ්‍රය සහිතඇසුරුම්වල බෝංචි කරල් ඇසිරීම වැදගත්ය.

රෝග හා පළිබෝධ හානි

කෘමි පාලනය

බෝංචි මැස්සා, කරල් විදින පණුවා හා පත්‍ර කනින්නා බෝංචි වගාවට හානි කරන ප්‍රධාන කෘමි පළිබෝධකයන්ය.

බෝංචි මැස්සා

බෝංචි වගාවේ මුලින්ම හානි කරන පළිබෝධකයා ලෙස සැළකේ. මුල් අවස්ථාවේ සිටම සැළකිලිමත් වීමෙන් වගාව ආරක්ෂා කර ගත හැක.

කෘසර් (තයමෙතොක්සාම් 25% WS)

ග්‍රෑම් 1.5 ක් බීජ බීජ කිලෝග්‍රෑම් 1 ක් සඳහා යෙදීම හෝ පත්‍ර කහ වීමේ වෛරසයට පාත්‍ර වන ප්‍රදේශයක නම් කෘසර් (තයමෙතොක්සාම් 25% WS ග්‍රෑම් 3.5 ක් බීජ කිලෝග්‍රෑම් 1 යොදා ජලය ස්වල්පයක් (මිලිලීටර් 10 ක් පමණ යොදා හොඳින් කලවම් කර පැය 24 තබා සිටුවන්න. මල් පිපෙන අවස්ථාවේදී හානිය දක්නට ලැබේනම් නිර්දේශිත කෘමිනාශකයක් යොදන්න)

නිර්දේශිත කෘමිනාශක

කෘමිනාශකය

ජලය ලීටර් 16 දියකළ යුතු ප්‍රමාණය

කාබොසල්ෆන් 200g/l

මිලිලීටර් 50

ඩයිසිනෝන් 500g/l EW

මිලිලීටර් 64

කරල් විදින පණුවා
කරල් විදින පණුවා සඳහා, මල් පිපීම ආරම්භ වීමත් සමඟ සුදුසු කෘමි නාශකයක් යෙදිය යුතුය.


නිර්දේශිත කෘමිනාශක

කෘමිනාශකය

ජලය ලීටර් 16 දියකළ යුතු ප්‍රමාණය

නොවැලුරෝන් 100g/l EC

මිලිලීටර් 16

ෆ්ලුබෙන්ඩියාමයිඩ් 24% WG

ග්‍රෑම් 2

Chloranthraniliprole + Thaiomethoxam (Vertako)

ග්‍රෑම් 2.4

Chloranthraniliprole 200g/ l SC

මිලිලීටර් 3


රෝග පාලනය

ඇන්ත්‍රැක්නෝස්, මලකඩ රෝගය හා බෝංචි විචිත්‍ර වෛරස් රෝග බෝංචි වගාවේ ප්‍රධාන රෝග වේ.

ඇන්ත්‍රැක්නෝස් රෝගය
ඇන්ත්‍රැක්නෝස් බෝංචි පත්‍ර වලට මෙන්ම කරල් වලටද හට ගනී. දුඹුරු පාට ගැඹුරට ගිල්වූ පැල්ලමක් ලෙස දිස්වේ. මෙම දිලීරය බීජ මඟින් බෝවිය හැකි බැවින් සැලකිලිමත් විය යුතුය. මර්ධනය සඳහා නිර්දේශිත දිලීර නාශකයක් යෙදීම හෝ බීජ ප්‍රතිකාර කිරීම මේ සඳහා දිලීර නාශකයක් (කැප්ටාන්) භාවිතා කළ හැකි අතර බීජ කිලෝග්‍රෑම් 1 ට කැප්ටාන් ග්‍රෑම් 05 යෙදිය හැක.

මලකඩ රෝගය
වැඩියෙන්ම දැකිය හැක්කේ අධික වර්ෂා කාලයට පසු ඇතිවන වියළි කාලයේදීය. පත්‍ර යටි පැත්තේ මෙන්ම උඩු පැත්තේ ද දුඹුරු පාට පුල්ලි ඇතිවේ. මලකඩ රෝගය මර්ධනය සඳහා දිලීර නාශකයක් යෙදීම හා ඔරොත්තු දෙන ප්‍රභේද වගා කිරීම කළ යුතුවේ.

ඇන්ත්‍රැක්නෝස් හා මලකඩ රෝග පාලනය සඳහා දිලීරනාශක යෙදිය යුතු ප්‍රමාණ

දිලීරනාශකය

ජලය ලීටර් 10 දියකළ යුතු ප්‍රමාණය

ප්‍රොපිනොසෝල් 250g/EC

මිලිලීටර් 3.5

හෙක්සාකොනසෝල් 50g/1 EC

ග්‍රෑම් 3.5

හෙක්සාකොනසෝල් 5% SC

මිලිලීටර් 3.5

ටෙබුකොනසෝල් 250//1 EW

මිලිලීටර් 6

ටෙට්‍රෑම් 55% + පයිරක්ලොස්ට්‍රෝබින්

ග්‍රෑම් 20

ඉහත සංස්ථානික දිලීරනාශක වාර 2 කට වඩා නොයෙදිය යුතුයි.

බෝංචි විචිත්‍ර වෛරස් රෝගය
සුදු මැස්සා වෛරස් වාහක ලෙස ක්‍රියාකරයි. ආසාදිත ශාක වල මේරූ පත්‍ර මත විචිත්‍රාකාර ලෙස කහ පැල්ලම් ඇතිවේ.


පාලනය

- යායක එකවර වගාව ස්ථාපිත කිරීම, පෙර කන්නයේ භෝග අවශේෂ නිසි පරිදි ඉවත්කර පිරිසිදු කිරීම අවශහ් වේ.

- බීජ සිටුවීමට සති තුනකට පෙර බඩෛරිඟු භෝගය බෝංචි ක්ෂේත්‍රය වටා සෙන්ටිමීටර් 10 පරතරයකින් යුක්තව පේළි තුනක්වත් සිටුවීම හෝ කෘමි ප්‍රතිරෝධි දැල් වගාව වටා මීටර් 2 ක් වත් උසට ඉදිකිරීම.

- බීජ සිටුවීමට පෙර තයමොතොක්සාන් 70% උස් කෘසර් මඟින් බීජ ප්‍රතිකාර කිරීම. කෘසර් ග්‍රෑම් 3.5/ බීජ 1 කිලෝග්‍රෑම්/ ජලය මිලි ලීටර් 10 සමඟ මිශ්‍ර කර පැය 24 තබා බීජ සිටුවීම.

- ග්‍රීස් යොදා ගැනීමෙන් සාදාගත් කහ පැහැති ඇලෙන උගුල් ක්ෂේත්‍රයේ ස්ථාපිත කිරීම හා සතියකට වරක් එම උගුල් අළුත්වැඩියා කිරීම. අක්කරයකට උගුල් 25 ක් පමණ තැබීම සිදුකරන්න.

- බෝංචි වගාවට සති 3-4 වන විට පත්‍ර ලප (පත්‍ර කහවීම) පෙන්නුම් කරන පැළ ගලවා ඉවත් කිරීම.

- බීජ සිටුවා දින 7-10 කාලාන්තරයකින් සුදු මැස්සා පාලනයට නිර්දේශිත කෘමිනාශක යෙදීම.


දිලීරනාශකය

ජලය ලීටර් 16 ක දියකළ යුතු ප්‍රමාණය

තයොසයික්ලාම් 50% SP (එමිසෙක්ට්)

ග්‍රෑම් 40

ක්ලෝරෝත්‍රැනිලිප්‍රෝල් 20% SC + තයමෙතොක්සාම් 20%WG (වර්ටකෝ)

ග්‍රෑම් 4

බ්‍යුප්‍රොෆෙසින් 10% WP (ඇෂ්ලෝඩ්)

ග්‍රෑම් 10

බෝංචි වගාව පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු