ගෙවත්තට ලස්සනට රතු ලොවි / Sapida

Order : Violales

Family : Flacourtiaceae

Genus : Flacaurtia Comm. ex L'Her

Species : Flacaurtia inermis Roxb




මැලේසියානු සම්භවයක් ඇති ලොවි අප්‍රිකානු හා ආසියානු රටවල පැතිරී ඇති ශාකයකි. එය උගුරැස්ස ශාකය අයත් ව ෆලැකෝෂියේසියේ (Flacourtiaceae) කුලයෙහිම ශාකයක් වන අතර, ලොවි ශාකයේ උගුරැස්ස ශාකයේ මෙන් කෙඳහි කටු දක්නට නොලැබේ. ලොවි ශාකයේ අතු පොළොව දෙසට බරවී පැතිරී වැඩේ. රෝස රතු පැහැයට හුරු දළු පරිනත වන විට දීප්තිමත් කොළ පැහැයට හැරේ. පත්‍ර ගැටිති වල හටගන්නා මල්, පොකුරු ලෙස හටගනී. ඉදුණු විට දීප්තිමත් රතු පැහැති ලොවි ගෙඩි කහට රසැති ඇඹුල් රසයකින් යුතුය. ලොවි ගෙඩියක බීජ 5-10 ක් පමණ දක්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් ශ්‍රි ලංකාව තුළ ඇති ලොවි වල රසයේ හැඩයේ ප්‍රමාණයේ විශාල විවිධත්වයක් දක්නට නොලැබේ.

ලොවි පුෂ්ප



ලොවි ඵලය






ප්‍රචාරණය

ලොවි ප්‍රචාරණය බීජ මගින් සිදුකළ හැකිය. ලොවි ප්‍රචාරණයට බද්ධ කිරීම වඩාත් සුදුසු ක්‍රමයයි. මෙහිදී කූඤ්ඤ බද්ධය වඩා යෝග්‍ය වේ. වායව අතු බැඳීම, අතු කැබලි භාවිතය මගින්ද ලොවි ශාක ප්‍රචාරණය කළ හැකිය.

වගා කිරීම

ලොවි වගාවට වඩාත් සුදුසු වන්නේ තෙත් කලාපය වුවද වියළි කලාපීය ප්‍රදේශ වලද ලොවි සරුවට වගා කළ හැකිය. ශ්‍රි ලංකාවේ මීටර් 1,500 කට වඩා පහත් බිම් වල පිහිටි, ගෙවතුවල ලොවි හොඳින් වගාකර තිබේ.

රෝග හා පළිබෝධ

ලොවි සඳහා විශේෂිත වූ රෝග හා පළිබෝධ පිළිබඳ තොරතුරු වාර්තා වී නැත.

අස්වැන්න

ලොවි වසරකට දෙවරක් එනම් මැයි - ජූනි හා නොවැම්බර් - දෙසැම්බර් යන කාල වලදී ඵල දරයි. ලොවි ඵලය තද රතු පැහැයට හැරුනු විට නෙළා ගත හැකිය.

භාවිත

ලොවි ඵලය නැවුම් පලතුරක් ලෙසත් ජෑම්, ජෙලි, චට්නි හා අච්චාරු ලෙස අගය වැඩිකළ පලතුරක් ලෙසත් භාවිතයට ගනී. වෙනත් රටවල නම් ලොවි යුෂ සිරප්, ලෙස ද ලොවි ඵල එළවළු හා කුළුබඩු හා මිශ්‍ර කර සකස් කළ ආහාර ලෙසත්, ඉදුණු ඵල වියළා බෝතල් කළ නිෂ්පාදන ලෙසත් ප්‍රයෝජනයට ගනී. ලොවි ඵලය විටමින් සී බහුල පලතුරකි. එහි ඇති අධික ප්‍රතිඔක්සිකාරක ගුණය නිසා පිළිකා වැනි රෝග මර්දනයට ලොවි ආහාරයට ගැනීම ඉතා ප්‍රයෝජනවත්ය. ආයුර්වේදයේදී රූමැටික ආබාධයන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමට ඖෂධයක් ලෙස ලොවි ශාක කොටස් භාවිතා වේ. පහළට කඩා හැලෙන අතු ද, රතු පැහැති ළපටි දළු ද නිසා ද ඵල හටගත් විට ඉතා අලංකාර බැවින් ද ලොවි උද්‍යාන අලංකරණය සඳහා භාවිතා කළ හැකි අලංකාර ශාකයකි.